Κυριακή, 28 Ιουλίου 2013

Η συλλογή Connections του Μαρκ Χατζηπατέρα καλωσορίζει τους διεθνείς επισκέπτες της Αθήνας



Το γλυπτό Cactus από τη συλλογή Connections του Μάρκ Χατζηπατέρα
Το γλυπτό Jongleur από τη συλλογή Connections του Χατζηπατέρα
Έργα από τη συλλογή Connections του διεθνούς φήμης ζωγράφου και γλύπτη Μαρκ Χατζηπατέρα φιλοξενεί το Sofitel Athens Airport από τις 16 Ιουλίου και μέχρι το φθινόπωρο. Τα τελευταία 12 χρόνια, το Sofitel Athens Airport φιλοξενεί στους χώρους του γλυπτά, πίνακες και εικαστικές εγκαταστάσεις Ελλήνων εικαστικών ανοίγοντας την τέχνη στο ευρύ κοινό και δίνοντας την ευκαιρία στους διεθνείς πελάτες και επισκέπτες του ξενοδοχείου να γνωρίσουν τη σύγχρονη ελληνική τέχνη.  

«Η παρουσίαση των εκθεμάτων στους χώρους ενός ξενοδοχείου (lobby, είσοδος, μπαρ) αποτέλεσε για εμένα μια πρόκληση, καθώς η προσέγγιση διαφέρει πολύ από τη συνηθισμένη παρουσίαση των εκθεμάτων στους χώρους μιας γκαλερί.» αναφέρει ο κ. Χατζηπατέρας. «Το μεγάλο υπαίθριο γλυπτό Jongleur έχει τοποθετηθεί στον εξωτερικό χώρο του Sofitel Athens Airport, γεγονός που το καθιστά ορατό από όλους όσους κινούνται στο αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος, καλωσορίζοντας κατά μια έννοια  όσους φθάνουν στην Αθήνα. Το γεγονός ότι χιλιάδες άνθρωποι διαφορετικών εθνικοτήτων θα αλληλεπιδράσουν με το έργο μου σηματοδοτεί μια σημαντική στιγμή της πορείας μου καθώς για μένα η τέχνη αποτελεί μια διεθνή γλώσσα επικοινωνίας».

Ο Μαρκ Χατζηπατέρας γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Λονδίνο. Σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών  St Martins στο Λονδίνο και στο Πανεπιστήμιο John Moores στο Λίβερπουλ. Από το 1982-2002 έζησε και εργάστηκε στη Νέα Υόρκη. Το έργο του περιλαμβάνει ζωγραφική, φωτογραφία, εκτύπωση και γλυπτική. Έχει φιλοτεχνήσει αρκετές εικαστικές εγκαταστάσεις που έχουν εκτεθεί σε γκαλερί και δημόσιους χώρους στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Το 2000, η Υπηρεσία του Μετροπολιτικού Μετρό της Νέας Υόρκης ανέθεσε στον Μάρκ Χατζηπατέρα τη δημιουργία μιας μόνιμης εγκατάστασης 40 μωσαϊκών για το σταθμό 28th Street της γραμμής Broadway. Ο σταθμός διακρίθηκε με το Βραβείο Municipal Arts Society ως το καλύτερο δημόσιο εικαστικό έργο για το 2003.

Από δεξιά προς αριστερά, ο Γενικός Διευθυντής του Sofitel Athens Airport κ. Cyril Manguso, ο κύριος Μάρκ Χατζηπατέρας και ο Διευθυντής Marketing και Πωλήσεων του ξενοδοχείου κ. Γιώργος Σταύρου.

Ο Μάρκ Χατζηπατέρας έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από τριάντα ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 100 ομαδικές εκθέσεις σε γκαλερί και μουσεία στις ΗΠΑ, την Ελλάδα, την Αγγλία, τη Γερμανία και την Ιαπωνία. Έργα του ανήκουν σε σημαντικές δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές όπως το Metropolitan Museum of Art και η Συλλογή του Δάκη Ιωάννου.
Enhanced by Zemanta

Παρασκευή, 26 Ιουλίου 2013

Blind Adam: Έκθεση στη γκαλερί «The Breeder»

H γκαλερί The Breeder με χαρά παρουσιάζει την ατομική έκθεση του Blind Adam, ως μέρος της τέταρτης διοργάνωσης ReMap KM.

Ο Blind Adam δημιουργεί ένα ιδιότυπο σύμπαν με μαύρο ακρυλικό μαλλί, πλεγμένο σε διαδοχικούς κόμπους που δημιουργούν τεράστια μήκη νήματος.
Η διαδικασία αυτή ξεκίνησε μηχανικά το 2007 και έχει πλέον εξελιχθεί σε καίρια καλλιτεχνική πρακτική που περιλαμβάνει επιτοίχια έργα, γλυπτά και εγκαταστάσεις.

O Blind Adam πάσχει από μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια, μία γενετική πάθηση που περιορίζει το οπτικό πεδίο με αποτέλεσμα την απώλεια όρασης. Τα έργα του σε καμβά που παρουσιάζονται στο ισόγειο της γκαλερί, παραπέμπουν στο σύστημα ανάγνωσης Braille. Με τον κάθε μαύρο κόμπο να αντιπροσωπεύει ένα γράμμα ή μία λέξη σε μια αφηρημένη αλληλουχία προτάσεων πάνω στον άσπρο καμβά, τα έργα αυτά προτάσσουν μια προσωπική γλώσσα σαν πρωτόγονη μορφή χειρογράφου.

Η εγκατάσταση “Meeting Safety” αιωρείται στο κέντρο του χώρου, με τα μακριά μαύρα νήματα που αποτελούν το έργο να  συνθέτουν μια επιβλητική μάζα και να θυμίζουν άλλοτε δίχτυ προστασίας και άλλοτε ιπτάμενο δαίμονα. Ο κάθε κόμπος του νήματος είναι σε ίση απόσταση από τον προηγούμενο και από τον επόμενο, όπως ορίζει το μέγεθος των χεριών του καλλιτέχνη όταν τους δένει, δημιουργώντας μια αρμονική ρυθμική αλληλουχία.

Το υπόγειο της γκαλερί μεταμορφώνεται σε αρχαίο ναό με είκοσι τέσσερις κορινθιακούς κίονες. Ο καθένας από αυτούς, με την αιθέρια κομψή κατασκευή του από μαύρο μαλλί, τονίζει την απουσία όγκου. Με φόντο τον άσπρο χώρο της γκαλερί, οι κίονες θυμίζουν σχέδια με μαύρο μελάνι σε χαρτί που έχουν ζωντανέψει και διεκδικούν την τρισδιάστατη υπόστασή τους.

O Blind Adam (γενν. 1971, Αθήνα) ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Έχει παρουσιάσει τη δουλειά του σε ατομικές εκθέσεις στην Kunsthalle Athena (2013) και στο Suzy Tros Project Space στην Αθήνα (2012). Στις ομαδικές εκθέσεις όπου έχει συμμετάσχει περιλαμβάνονται: “Hell As Pavillion” σε επιμέλεια Νάντιας Αργυροπούλου στο Palais de Tokyo στο Παρίσι (2013), “The Art of This Century” στο Μουσείο Άλεξ Μυλωνά στην Αθηνα (2011),  “ASVOFF (A Shaded View On Fashion Film) festival” στο Centre Pompidou στο Παρίσι, (2011), Chagallesque, Hydra School Projects στην Ύδρα (2010).
Πληροφορίες
Τοποθεσία: THE BREEDER, Ιάσονος 45, Αθήνα
Ημερομηνία: Εγκαίνια: Κυριακή 8 Σεπτεμβρίου 2013, 12-9μμ. Διάρκεια έκθεσης: 8 Σεπτεμβρίου  - 30 Σεπτεμβρίου 2013. Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα – Παρασκευή: 5.30-9μμ., Σάββατο – Κυριακή: 12-9 μμ.
Πληροφορίες: Τηλ.: 210 33 17 527

Μιχάλης Μακρουλάκης: Έκθεση στη Σύρο

Μετά την μεγάλη επιτυχία που γνώρισε η έκθεση του Μιχάλη Μακρουλάκη στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Θεοχαράκη, μέρος της έκθεσης μεταφέρεται για να παρουσιαστεί στη γενέτειρα του κορυφαίου Έλληνα ζωγράφου, τη Σύρο. 

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν στις 4 Αυγούστου στην Έπαυλη Τσιροπινά στην γραφική Ποσειδωνία. Η έκθεση διοργανώνεται με πρωτοβουλία και επιμέλεια του γνωστού συλλέκτη έργων τέχνης, επίτιμου δημότη Ερμούπολης Κώστα Ιωαννίδη, ο οποίος είχε και την ιδέα για τη μεταφορά της έκθεσης.

Έτσι η «Αρμονία των εικόνων» -αυτός ήταν και ο τίτλος της έκθεσης στο Ίδρυμα Θεοχαράκη -του πάντα γαλήνιου ζωγράφου θα μεταφερθεί και στην πολυαγαπημένη του ιδιαίτερη πατρίδα. Η έκθεση στην Έπαυλη Τσιροπινά πεπεριλαμβάνει χαρακτηριστικά έργα της εξελικτικής πορείας του ζωγράφου από το 1956 έως το 2013.

Έργα μικρών και μεγάλων διαστάσεων, φιλοτεχνημένα στην Αθήνα, τη γενέτειρά του τη Σύρο, αλλά και την Τεχεράνη όπου έζησε ένα μεγάλο διάστημα της ζωής του, φανερώνουν την αμετακίνητη θέση του Μιχάλη Μακρουλάκη απέναντι στη γαλήνια ενατένιση της ζωής και του έρωτα. Πρόκειται για έργα που εκπέμπουν το ελληνικό φως, έτσι όπως το απαθανατίζει ο Μιχάλης Μακρουλάκης στα μοναδικά τοπία του από νησιά του Αιγαίου και ιδιαίτερα των Κυκλάδων, αλλά και στις νεκρές φύσεις του, στα πορτρέτα του, στα γυμνά ή στις εικόνες της καθημερινότητας, που αποκαλύπτουν αυτή την ίδια την ομορφιά της ζωής. Κι ακόμα άλογα, σκυλιά, λουλούδια, φυτά, πεταλούδες και φρούτα που συνθέτουν την ζωγραφική κοσμογραφία του Μιχάλη Μακρουλάκη.

«Γεννήθηκα στην Ερμούπολη στις 31 Μαϊου του 1940, λίγους μήνες πριν από την είσοδο της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», λέει ο ίδιος ο ζωγράφος. «Επειδή βομβαρδιζόταν το λιμάνι, ανεβήκαμε στο εξοχικό της οικογένειας της μητέρας μου στην Παρακοπή και μείναμε εκεί μέχρι το τέλος του πολέμου, περισσότερο από τέσσερα χρόνια. Πιστεύω ότι η έμφαση στην παρατήρηση της φύσης και η εμμονή μου στην ερμηνεία της προέρχονται από εκείνες τις πρώτες εικόνες της ζωής μου στην ύπαιθρο. Όσο μεγαλώνω, τόσο πιστεύω πως οι πρώτες εμπειρίες είναι πολύ πιο καθοριστικές απ' αυτές που έχει κανείς στην ενήλικη ζωή του», καταλήγει.

«Η Σύρος είναι για μένα μια δεύτερη πνευματική πατρίδα» σημειώνει από την πλευρά του ο αμετανόητος εραστής του νησιού Κώστας Ιωαννίδης, με την επιμέλεια του οποίου είχαν διοργανωθεί τα προηγούμενα χρόνια στην Πινακοθήκη Κυκλάδων στην Ερμούπολη εκθέσεις σημαντικών Ελλήνων ζωγράφων. «Με το Μιχάλη Μακρουλάκη μας συνδέει βαθιά φιλία ετών. Θεώρησα απαραίτητο η ιδιαίτερη πατρίδα του να έχει την ευκαιρία να θαυμάσει το έργο του μέσα από την μεταφορά μέρους της έκθεσης από το Ίδρυμα Θεοχαράκη και ευχαριστώ τόσο τον Βασίλη, όσο και την Μαρίνα Θεοχαράκη που μας έδωσαν το πράσινο φως. Επιλέξαμε την Έπαυλη Τσιροπινά, η οποία μετά την ανακαίνιση της, αποτελεί ιδανικό χώρο φιλοξενίας της έκθεσης, αλλά και γιατί η Ποσειδωνία είναι ο τόπος που ο Μιχάλης Μακρουλάκης διαμένει σχεδόν μόνιμα εδώ και χρόνια,  ενώ εγώ επιστρέφω εδώ και πολλά καλοκαίρια».

Ο Κώστας Ιωαννίδης είχε και την πρωτοβουλία για την διοργάνωση της συναυλίας που θα δώσουν το Σάββατο 27 Ιουλίου 2013 στις 21.15, στην έπαυλη Τσιροπινά στην Ποσειδωνία, ο λαϊκός συνθέτης  Βαγγέλης Κορακάκης και ο στιβαρός λαϊκός ερμηνευτής Γεράσιμος Ανδρεάτος, ο οποίος αποτελεί τον ιδανικό εκφραστή των τραγουδιών του πρώτου. Θα παρουσιάσουν τραγούδια από την κοινή τους δισκογραφία, καθώς και τραγούδια δημιουργών της γενιάς τους που γράφουν ιστορία άλλα και επιλεγμένα παλιότερα λαϊκά, με στόχο το κοινό της Σύρου να χορέψει και να τραγουδήσει μαζί τους.


Πληροφορίες
Τοποθεσία: Έπαυλη Τσιροπινά, Ποσειδωνία, Σύρος
Ημερομηνία: Εγκαίνια: Στις 4 Αυγούστου 2013. Διάρκεια: ως τις 31 Αυγούστου 2013. Ώρες επίσκεψης της έκθεσης: 6.00μ.μ.-10.30 μ.μ (καθημερινά)
Πληροφορίες: τηλ. 22813/61418

Πέμπτη, 18 Ιουλίου 2013

«Βούτηξαν» έργο του Βαν Γκογκ

Δέκα έργα τέχνης αξίας 1,5 εκατ. ευρώ, μεταξύ των οποίων και ένα σχέδιο του Βίνσεντ Βαν Γκογκ εκλάπησαν το βράδυ της Δευτέρας από το μουσείο Φαν Μπίρεν, στα νότια της βελγικής πρωτεύουσας.

Το πολυτιμότερο από τα έργα που έκαναν «φτερά» είναι «Ο Σκεπτόμενος» του Ολλανδού ζωγράφου του 20ού αιώνα Κις φαν Ντόνγκεν, η αξία του οποίου εκτιμάται σε 1,25 εκατ. ευρώ. Η αξία του σχεδίου του Βαν Γκογκ, στο οποίο εικονίζεται μία γυναίκα που ξεφλουδίζει πατάτες, δεν έχει ανακοινωθεί.

«Λυπόμαστε για την απώλεια ορισμένων κομματιών μεγάλης εθνικής κι ιστορικής κληρονομιάς», σχολίασε η επίτροπος του Μουσείου Ιζαμπέλ Ανσπάς.

Οι ληστές παραβίασαν τα πατζούρια ενός παραθύρου, αποσυνδέοντας το σύστημα συναγερμού του κτηρίου, αλλά έδρασαν με τέτοια ταχύτητα που δεν δόθηκε χρόνος στις υπηρεσίες ασφαλείας του μουσείου να αντιδράσουν.
attikipress.gr

Σάββατο, 13 Ιουλίου 2013

"ΣΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΕΣ" στο Ναύπλιο με εκλεκτές παρουσίες


 Στο παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου, στο Ναύπλιο έγιναν τα εγκαίνια της έκθεσης με τίτλο, "ΣΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΕΣ", από τον υφυπουργό Πολιτισμού και Αθλητισμού Γ.Ανδριανό, όπου παρουσιάζονται έργα καλλιτεχνών που έχουν ήδη κατακτήσει μια σημαντική θέση στην εικαστική σκηνή του τόπου.

Από τις 12/7 έως τις 14/10 το παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης στο Ναύπλιο θα φιλοξενεί την έκθεση «Σωματογραφίες» με έργα σύγχρονης ελληνικής ζωγραφικής από τη Συλλογή Σωτήρη Φέλιου.


Διαχρονικά στο επίκεντρο της καλλιτεχνικής έμπνευσης, η ανθρώπινη φιγούρα ως «ευπαθής φορέας και μάρτυρας της υπαρξιακής αγωνίας» του καλλιτέχνη προσεγγίζεται μέσα από τη δουλειά επτά γνωστών καλλιτεχνών, των Στέφανου Δασκαλάκη (1952), Μιχάλη Μανουσάκη (1953), Τάσου Μαντζαβίνου (1958), Χρήστου Μποκόρου (1956), Χρόνη Μπότσογλου (1941), Γιώργου Ρόρρη (1963) και Εδουάρδου Σακαγιάν (1957).


Στα εγκαίνια της έκθεσης παρευρέθηκαν ο υφυπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Γ.Ανδριανός με την σύζυγο του και την κόρη τους, η Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα,ο πρόεδρος του Δ.Σ του Ιδρύματος Απόστολος Μπότσος, ο δήμαρχος Ναυπλιέων Δ.Κωστούρος, ο δημοσιογράφος της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" Γιώργος Παπαχρήστος, η Μαέστρος και τηλεοπτική παρουσιάστρια Ευγενία Μανωλίδου και πολύς κόσμος.


Τρίτη, 9 Ιουλίου 2013

ΣΤΗ ΜΥΚΟΝΟ ΤΑ "ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΕΧΝΗΣ" ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΡΩΜΑΝΟΥ ΓΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΥΝΕΧΗ ΧΡΟΝΙΑ !!!

Το Φεστιβάλ Εικαστικών Τεχνών της Αθήνας που επιμελείται ο γνωστός εικαστικός και μουσειολόγος Μιχαήλ Ρωμανός, ο οποίος είναι βραβευμένος από τον Όμιλο της UNESCO και από την HELEXPO της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης, παρουσιάζει φέτος το καλοκαίρι και για δεύτερη συνεχή χρονιά στη Μύκονο, την περίφημη έκθεση "ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΕΧΝΗΣ" η οποία διοργανώνεται με πολύ μεγάλη επιτυχία τα τελευταία χρόνια στην Αθήνα !!!
Συγκεκριμένα, το Φεστιβάλ Εικαστικών Τεχνών της Αθήνας (Athens Fine Arts Festival), που φέτος διανύει τον έκτο χρόνο επιτυχημένης παρουσίας του, προσφέροντας μια σύγχρονη πλατφόρμα επικοινωνίας της τέχνης με το φιλότεχνο κοινό, παρουσιάζει στο διάσημο νησί των ανέμων, τον Αύγουστο, ένα Εικαστικό ΥΠΕΡΘΕΑΜΑ αφιερωμένο στον μεγάλο Αλεξανδρινό ποιητή Κωνσταντίνο Καβάφη (έτος Καβάφη - Υπουργείο Πολιτισμού) με έργα τέχνης μίας εξαιρετικής ομάδας σαράντα ταλαντούχων νέων καλλιτεχνών αποφοίτων της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών.
Οι καλλιτεχνικές δράσεις των "ΔΡΩΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΗΣ" δεν έχουν κανενός είδους κερδοσκοπικό χαρακτήρα και η είσοδος σε όλους τους χώρους τέχνης είναι ελεύθερη στο κοινό, καθώς επίσης αξίζει να σημειωθεί ότι ευγενικοί χορηγοί της συγκεκριμένης έκθεσης και ένθερμοι υποστηρικτές της τέχνης, καλύπτουν όλα τα έξοδα των καλλιτεχνών, την διαμονή τους, την μετακίνηση τους ακόμη και τη διασκέδαση τους, για όσες ημέρες διαρκέσει η έκθεση στο νησί της Μυκόνου, που αποτελεί μία πολύ μεγάλη επιτυχία των υπευθύνων του Φεστιβάλ και του καλλιτεχνικού διευθυντή Μιχαήλ Ρωμανού όπου στηρίζουν έμπρακτα με αυτόν το τρόπο τους νέους καλλιτέχνες, σε μία ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο.
Στα "Δρώμενα Τέχνης" συμμετέχουν νέοι κυρίως καλλιτέχνες, που έχουν να παρουσιάσουν μια αξιόλογη εικαστική πρόταση που αφορά τη ζωγραφική, τη γλυπτική, την καλλιτεχνική φωτογραφία, το ψηφιδωτό και τις εικαστικές εγκαταστάσεις, ενώ οι καλλιτεχνικές δράσεις των δρώμενων λαμβάνουν χώρα σε επιλεγμένες γκαλερί και αίθουσες τέχνης καθώς και σε Μουσεία, παρουσιάζοντας αντιπροσωπευτικά έργα των καλλιτεχνών.
Η πρωτότυπη αυτή έκθεση που αποτελεί μία έμπνευση του βραβευμένου επιμελητή Μιχαήλ Ρωμανού, είναι η εξέλιξη της εικαστικής έκθεσης "Αντιπαραθέσεις στην σύγχρονη Ελληνική τέχνη", που διοργανώθηκε το 2008 και το 2009 με μεγάλη επιτυχία, σε έντεκα γκαλερί και αίθουσες τέχνης του Ιστορικού Κέντρου των Αθηνών, υπό την αιγίδα του Φεστιβάλ Εικαστικών Τεχνών της Αθήνας ενώ σημαντική θεωρείται η μεγάλη ανταπόκριση του κοινού και το αμείωτο ενδιαφέρον από τους καλλιτέχνες, κυρίως της νέας γενιάς.

ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΕΧΝΗΣ - site
ΜΙΧΑΗΛ ΡΩΜΑΝΟΣ - blog
ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ - blog

Σάββατο, 6 Ιουλίου 2013

Ποιος ήταν ο σπουδαίος Γεώργιος Κωστάκης με τη συλλογή 1.275 έργων τέχνης που τον «προσκυνούν» μουσεία και φιλότεχνοι σε όλο τον κόσμο

Για τον εορτασμό των 100 χρόνων από τη γέννησή του, η Κρατική Πινακοθήκη Τρετιακόφ στη Μόσχα διοργάνωσε ειδική εκδήλωση, ενώ το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης με την ίδια αφορμή πραγματοποιεί την έκθεση «Η συλλογή Κωστάκη και η Ρωσική Πρωτοπορία. 100 χρόνια από τη γέννηση του συλλέκτη», στους χώρους του στη Μονή Λαζαριστών. Ο λόγος για τον παγκόσμιας φήμης συλλέκτη τέχνης, Γεώργιο Κωστάκη.

Πρόκειται για μια μεγάλης κλίμακας παρουσίαση της συλλογής και του αρχείου Κωστάκη με έργα που ακολουθούν το βλέμμα και τη μέθοδο του συλλέκτη και ξεδιπλώνουν την ιστορία της συλλογής του. Η έκθεση αναπτύσσεται μέσα από ποικίλες μονογραφικές παρουσιάσεις καλλιτεχνών και τονίζονται οι επιμέρους ενότητες της συλλογής, ενώ συνοδεύεται από παράλληλες εκδηλώσεις που θα ολοκληρωθούν τον Δεκέμβριο.



ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΩΣΤΑΚΗΣ

Ο συλλέκτης Γιώργος Κωστάκης, ένας Έλληνας από τη Ζάκυνθο, ανήκει στους ανθρώπους εκείνους που έχουν το χάρισμα της ορθής κρίσης και της σωστής επιλογής. Σε μια περίοδο απόλυτης κυριαρχίας του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, ο Κωστάκης αγόραζε αυτό που οι άλλοι περιφρονούσαν, με αποτέλεσμα σήμερα η συλλογή του είναι από τις σημαντικότερες στον κόσμο.

Ο Κωστάκης γεννήθηκε στη Μόσχα το 1913 όπου έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Εργάστηκε ως οδηγός στην Ελληνική πρεσβεία μέχρι το 1940 και στη συνέχεια ως επικεφαλής του τοπικού προσωπικού της Καναδικής πρεσβείας. Στα πλαίσια των επαγγελματικών του καθηκόντων συνόδευε ξένους διπλωμάτες στις επισκέψεις τους σε παλαιοπωλεία και χώρους τέχνης.

Χωρίς να έχει ιδιαίτερη καλλιτεχνική παιδεία και επαφή με τη μοντέρνα τέχνη, εντυπωσιάστηκε όταν αντίκρισε το 1946 ένα πίνακα της Olga Rozanova. Άρχισε να ενδιαφέρεται για τη ρωσική τέχνη των αρχών του 20ού αιώνα και ήρθε σε επαφή με τις οικογένειες των καλλιτεχνών από τους οποίους αγόραζε τα έργα. Ο Κωστάκης συνέχισε για τρεις τουλάχιστον δεκαετίες τη συγκέντρωση των έργων, σχηματίζοντας έτσι μία περίφημη συλλογή η οποία διέσωσε από την καταστροφή και τη λήθη ένα σημαντικό τμήμα της μοντέρνας ευρωπαϊκής τέχνης. Το σταλινικό καθεστώς, όπως γνωρίζουμε, είχε θέσει σε απαγόρευση τα έργα της ρωσικής πρωτοπορίας, επιβάλλοντας στην τέχνη το δόγμα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού.

Η ΠΕΡΙΦΗΜΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΟΥ

Η συλλογή Κωστάκη απαρτίζεται από 1275 έργα τέχνης: πίνακες ζωγραφικής, σχέδια, κατασκευές, κεραμικά σημαντικών καλλιτεχνών της ρωσικής πρωτοπορίας όπως οι Kazimir Malevich, Vasilii Kandinsky, Liubov Popova, Vladimir Tatlin, Aleksandr Rodchenko, Ivan Kliun, Solomon Nikritin, Olga Rozanova, Varvara Stepanova, Nadezhda Udaltsova, Mikhail Matiushin, Gustav Klutsis.

Η συλλογή είναι αντιπροσωπευτική όλων των ρευμάτων και των τάσεων της ρωσικής πρωτοπορίας, μίας από τις πιο ενδιαφέρουσες περιόδους της παγκόσμιας τέχνης που άνθισε στις τρεις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Η αγορά της Συλλογής Κωστάκη έγινε από το ελληνικό δημόσιο το Μάρτιο του 2000, μετά από πολιτική απόφαση του υπουργού πολιτισμού Ευάγγελου Βενιζέλου ο οποίος εξασφάλισε τη συλλογή για το νεοϊδρυθέν τότε Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η συμφωνία υπογράφηκε ανάμεσα στην οικογένεια Κωστάκη και στη διοίκηση του Μουσείου αφού προηγήθηκε η σύσταση διεθνούς επιτροπής ειδικών, η οποία εκτίμησε την οικονομική και καλλιτεχνική αξία της συλλογής αφού τόνισε την αυθεντικότητα και τη μοναδικότητά της.



Η ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΩΣΤΑΚΗ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Η έκθεση "Ρωσική Πρωτοπορία 1910-1930. Η Συλλογή Γ.Κωστάκη" που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το 1995-1996 δεν ήταν μόνο ένα γεγονός μεγάλης καλλιτεχνικής σημασίας, καθώς παρουσίαζε σε μια μακροκλίμακα τα επιτεύγματα της ρωσικής πρωτοπορίας σε μια κρίσιμη φάση της ευρωπαϊκής ιστορίας -έχοντας προς τούτο και την πολύτιμη συνδρομή της Πινακοθήκης Tretiakov της Μόσχας-, αλλά έθετε μπροστά σε μια κοινότητα φιλοτέχνων με έκδηλες ανησυχίες και προβληματισμό το ζήτημα της τύχης μιας μεγάλης συλλογής, που εντελώς απρόσμενα είχε αρχίσει να διεγείρει και το ελληνικό ενδιαφέρον για την απόκτηση της.

Αλλά ποια άλλη σχέση μπορεί να είχε η Συλλογή Κωστάκη με την Ελλάδα και την τέχνη που αναπτύχθηκε σ' αυτήν στον 20ό αιώνα, εκτός από την αδιαμφισβήτητη ελληνική καταγωγή του δημιουργού της; Με την ομολογουμένως έγκυρη και επαρκώς τεκμηριωμένη έκθεση της Αθήνας άρχισαν να αναδεικνύονται οι απόψεις παλαιότερων μελετητών για τη σπουδαιότητα της ρωσικής τέχνης, που ονομάστηκε "πρωτοπορία" για τον ρηξικέλευθα νέο και πειραματικό χαρακτήρα της, και να βρίσκουν απάντηση ερωτήματα σχετικά με τον ιδεολογικό χαρακτήρα και τις οπτικές εμπειρίες μιας τέχνης που αναπτύχθηκε λίγα χρόνια πριν και λίγα χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917. Παράλληλα, αποδεικνύονταν βαθμιαία οι αρχικές υποθέσεις για τη δυναμική των σχέσεων ανάμεσα στη ρωσική τέχνη και την τέχνη της Δύσης σε όλη τη διάρκεια του μοντερνισμού.

Η Συλλογή Κωστάκη δεν ήταν βέβαια άγνωστη στο ευρωπαϊκό και το αμερικανικό κοινό. Το 1977 ήταν ίσως ο σημαντικότερος σταθμός στην ιστορία της Συλλογής καθώς τότε πραγματοποιήθηκε στο Ντύσελντορφ η πρώτη έκθεση της στην Ευρώπη, για να ακολουθήσει το 1981 η μεγάλη έκθεση στο Μουσείο Guggenheim της Νέας Υόρκης, εξ αιτίας των οποίων δεν έλειψαν οι δικαιολογημένες, ως ένα βαθμό, υποδείξεις ότι είναι αναγκαίο να ξαναγραφούν ορισμένα κεφάλαια της ιστορίας της ευρωπαϊκής τέχνης. Το έργο του Μalevich λ.χ. Μαύρο τετράγωνο σε λευκό φόντο της Πινακοθήκης Tretiakov, ένα έργο όπως και τόσα άλλα που ο Κωστάκης είχε βρει τον τρόπο να τα προμηθευτεί, θεωρείται έργο του 1913 και αποτέλεσε μεγάλη τομή στην τέχνη, οδηγώντας την καλλιτεχνική έκφραση στην απόλυτη αφαίρεση χάρη στην "καθαρή αίσθηση" των πραγμάτων, όπως άλλωστε είχε κάνει λίγο πριν ο Picasso με το Κεφάλι γυναίκας (Fernande, 1909, Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Ν.Υόρκη) εισάγοντας απίθανης έμπνευσης μορφολογικές εκδοχές και πολλαπλασιάζοντας τις οπτικές ικανότητες των καλλιτεχνών.

O Γιώργος Κωστάκης μάζευε έργα της ρωσικής αβανγκάρντ μ' ένα ένστικτο αλάνθαστο, απορρίπτοντας μάλιστα έργα που ανήκαν σε άλλες περιόδους ιστορικά και καλλιτεχνικά ελεγχόμενες (όπως Ολλανδών καλλιτεχνών του 17ου αιώνα), επηρεασμένος ίσως από την καλλιτεχνική ορμή και την επαναστατική τόλμη των δημιουργών της και συνεπαρμένος, προφανώς, από τους συμβολισμούς και τη βαθιά πνευματικότητα των δημιουργιών τους, που ενδόμυχα ίσως να γνώριζε ότι αυτή οφειλόταν σε βυζαντινές επιρροές, δηλαδή στις μορφολογικά επίπεδες, υπέρλογες, και συμβολικά ισχυρές χριστιανικές εικόνες.

Ο Έλληνας συλλέκτης εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα με την οικογένειά του το 1977 και το γεγονός αυτό στάθηκε αφορμή για την αύξηση του ενδιαφέροντος για τη ρωσική πρωτοπορία και από ελληνικής πλευράς, τη στιγμή μάλιστα που διάφορες πληροφορίες μιλούσαν για μεγαλόψυχη δωρεά προς το ελληνικό κράτος εκ μέρους του. Ο Κωστάκης πέθανε το 1990 και ως εκδήλωση τιμής προς το πρόσωπο του και το έργο του οργανώθηκε η μεγάλη έκθεση του 1995 που έφερε σε πέρας με πολλή επιτυχία η ιστορικός της τέχνης Άννα Καφέτση.

Εκείνη την περίοδο όμως φαίνεται ότι τα πράγματα δεν ήταν ακόμη ώριμα για μεγάλες αποφάσεις σε ότι αφορά την απόκτηση της Συλλογής εκ μέρους των Ελλήνων. Πέρα από τους ειδικούς, η κοινή γνώμη δεν μπορούσε να αντιληφθεί σε όλο το μέγεθος την πολύπλευρη σημασία της Συλλογής του Γιώργου Κωστάκη και μόνο ύστερα από πολλαπλές δημοσιεύσεις άρχισαν να ανακαλύπτονται καλλιτεχνικές συνάφειες και ιδεολογικές συσχετίσεις με τα έργα της ρωσικής πρωτοπορίας.

Ποιο ήταν όμως το επίπεδο της ελληνικής τέχνης στην περίοδο άνθισης της ρωσικής πρωτοπορίας, εκεί γύρω στη δεκαετία του '20, τα χρόνια δηλαδή της Οκτωβριανής Επανάστασης; Πρώτα πρώτα το 1917 είναι σημαδιακός χρόνος τόσο για την ελληνική πολιτική ιστορία, όσο και για την ελληνική τέχνη καθώς τότε αρχίζει να διεξάγεται ένας μακροχρόνιος πόλεμος στη Μικρά Ασία και στην ελληνική πρωτεύουσα ιδρύεται η καλλιτεχνική "Ομάδα Τέχνη", γύρω από την οποία συσπειρώνονται οι ανανεωτικοί και πειραματιστές καλλιτέχνες υπό την "καθοδήγηση" του Κώστα Παρθένη. Η ελληνική παράδοση, ιδίως η βυζαντινή, η συμβολιστική γλώσσα του νέου στιλ καθώς και οι λαϊκές παραδόσεις τροφοδοτούν τη νέα τέχνη, η οποία οδηγείται σε συνθέσεις με διαισθητικό και διφορούμενο νόημα. Με εξαίρεση τον κονστρουκτιβισμό, ο φοβισμός, ο κυβισμός, ο εξπρεσιονισμός και ο σουρεαλισμός επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την ελληνική τέχνη και θα βρουν απήχηση στους νέους Έλληνες καλλιτέχνες σε όλη τη διάρκεια του μεσοπολέμου.

Η ρωσική πρωτοπορία άρχισε να γίνεται γνωστή στην Ελλάδα μεταπολεμικά μέσα από σποραδικά δημοσιεύματα, που επαναλάμβαναν περιληπτικά ανταποκρίσεις ξένων εφημερίδων και περιοδικών γύρω στα μέσα της δεκαετίας του '70. Εξαιρέσεις υπήρχαν κι αυτές ίσχυαν για μεμονωμένους καλλιτέχνες, σαν τον Κandinsky και τον Chagall ή για κινήματα που είχαν απήχηση στη Δύση, όπως ο κονστρουκτιβισμός για παράδειγμα. Οι απόψεις για την τέχνη αυτή ήταν μάλλον αντικρουόμενες, διότι μεγάλο μέρος της ελληνικής αριστεράς -ιδίως αμέσως μετά τον Πόλεμο- ήταν επιφυλακτικό απέναντι σε πρωτοποριακές δημιουργίες, πέρα απ' το γεγονός ότι έδειχνε μια σαφή προτίμηση προς το σοσιαλιστικό ρεαλισμό και αντιστρατευόταν -τουλάχιστον στην αρχή- το πνεύμα της αφαίρεσης και των συναφών καλλιτεχνικών τάσεων, όπως διαφαίνεται άλλωστε μέσα από τις σελίδες του περιοδικού Επιθεώρηση Τέχνης. Οι γνώσεις όμως για την τέχνη αυτή ήταν εξαιρετικά αποσπασματικές και οι νέοι Έλληνες πρωτοποριακοί καλλιτέχνες -γύρω στη δεκαετία του '50 και εξής- θα στραφούν στο εξωτερικό (Ρώμη ή Παρίσι), υπηρετώντας εντελώς πρωτότυπα αισθητικά ιδεώδη και μια άλλου είδους διαλεκτική των ανθρωπίνων σχέσεων, αποφεύγοντας ταυτόχρονα τον καλλιτεχνικό και ιδεολογικό διπολισμό, που είχε επιφέρει στην ελληνική πνευματική ζωή ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Εμφύλιος.

Το 1997 η Θεσσαλονίκη βρίσκεται σε έναν καλλιτεχνικό οργασμό, καθώς έχει οριστεί για το έτος αυτό η Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Δημιουργούνται νέα θέατρα, διάφοροι χώροι πολιτισμού και νέα μουσεία, όπως και το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, που εγκαθίσταται στο ανακαινισμένο κτίριο της Μονής Λαζαριστών, ένα παλιό καθολικό μοναστήρι του τέλους του 19ου αιώνα που γνώρισε πολλές χρήσεις στο πέρασμα του χρόνου. Στο μεταξύ, ήρθε και πάλι στην επικαιρότητα το θέμα της αγοράς της Συλλογής Κωστάκη και διάφοροι πολιτιστικοί φορείς υποστήριξαν την αγορά της Συλλογής από το ελληνικό κράτος και την εγκατάστασή της στη Θεσσαλονίκη, στην έδρα του νέου κρατικού μουσείου.

Οι σχέσεις της ρωσικής πρωτοπορίας με τη βυζαντινή τέχνη στο επίπεδο της εσωτερικής υπέρλογης έκφρασης τους, μέσα από τον υπέρτατο ρόλο και τον συμβολισμό των χρωματικών εντυπώσεων ήρθαν και πάλι στο φως. Ταυτόχρονα αναδύθηκε και η σχέση της Θεσσαλονίκης με τον βυζαντινό πολιτισμό, καθώς είναι η πόλη με τα σημαντικότερα βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία που χρονολογούνται από τα παλαιοχριστιανικά χρόνια μέχρι την παλαιολόγεια εποχή και εντεύθεν. Άλλωστε με την εκπνοή του 20ου αιώνα οι νέες πολιτικές συνθήκες ευνοούσαν τη Θεσσαλονίκη, καθώς μετά την πτώση του "Τείχους" η μητρόπολη του ελληνικού βορρά προοριζόταν για το ρόλο της "πρωτεύουσας" των Βαλκανίων και της ευρύτερης περιοχής της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Έτσι δεν είναι διόλου τυχαίο, που για τους παραπάνω λόγους, στους οποίους συνοψίζονται οι πολιτικές και ιδεολογικές αιτίες του φαινομένου, ο τότε Υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος πήρε την απόφαση να αγοραστεί η Συλλογή Κωστάκη από τους κληρονόμους του μεγάλου συλλέκτη - δηλαδή από τα τέσσερα παιδιά του-, που έδειξαν ενδιαφέρον να πωλήσουν τη Συλλογή στο ελληνικό κράτος κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις.

Στο μεταξύ, τα δημοσιεύματα του τύπου, οι απόψεις των ειδικών και των ιστορικών της τέχνης καθώς και οι προσδοκίες του κοινού δημιούργησαν πρόσφορο κλίμα για το αναμενόμενο εγχείρημα και το όλο θέμα αποκτούσε μια μυθοπλαστική και άκρως φανταστική διάσταση. Όταν κατόπιν πολιτικής παρέμβασης η Συλλογή Κωστάκη μεταφέρθηκε από την Κολονία, όπου φυλασσόταν, στη Θεσσαλονίκη και αποθηκεύτηκε σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο του νεοσύστατου Κρατικού Μουσείου στη Μονή Λαζαριστών, η ιστορία των θεσμών στη χώρα μας έγραψε μια νέα σελίδα. Ήταν η πρώτη φορά που το επίσημο κράτος έδειχνε τη διάθεση να πραγματοποιήσει ένα άλμα προς τα μπρος στο χώρο του νεότερου και του σύγχρονου πολιτισμού. Κατόπιν ειδικής συμφωνίας με τους ιδιοκτήτες της Συλλογής το πολύτιμο υλικό αφίχθηκε στη Θεσσαλονίκη κάτω από ψηλά μέτρα ασφαλείας.

Με το γεγονός της άφιξης της Συλλογής στη Θεσσαλονίκη η απόφαση για την αγορά της εκ μέρους της Πολιτείας είχε ήδη ληφθεί κι έπρεπε απλά και μόνο να προσδιοριστεί η καλλιτεχνική της αξία, αλλά και το οικονομικό της μέγεθος. Βαρύνουσα σημασία είχε βέβαια η γνώμη των ειδικών, όπως των διακεκριμένων ιστορικών της Τέχνης και έμπειρων επί τέτοιων ζητημάτων πραγματογνωμόνων, οι οποίοι κλήθηκαν από το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού να διατυπώσουν τις απόψεις τους, για ένα θέμα η ευοίωνη κατάληξη του οποίου θα αποκτούσε σημασία όχι μόνο για την ιστορία των θεσμών στην Ελλάδα, καθώς θα μετέβαλε άρδην το καλλιτεχνικό τοπίο αυτής της χώρας με την ταυτόχρονη ίδρυση Μουσείων Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης στις δύο μεγάλες πόλεις Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αλλά και θα δημιουργούσε ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για τη μελέτη της Ευρωπαϊκής Ιστορίας της Τέχνης του 20ου αιώνα με την αναμενόμενη δημιουργία ειδικού μουσείου για τη στέγαση en block της Συλλογής.

Το εγχείρημα ήταν μεγάλο και τις εκτιμήσεις "για την αυθεντικότητα και την καλλιτεχνική αξία της Συλλογής Κωστάκη" διατύπωσαν οι εξής επιστήμονες: Natalia Adaskina, John Bowlt, Margit Rowell, Ingrid Hutton και Evelyn Weiss. Όπως είναι γνωστό, φεύγοντας ο Γιώργος Κωστάκης το 1977 από την τότε Σοβιετική Ένωση άφησε πίσω του ένα μεγάλο μέρος της Συλλογής του, το οποίο δώρησε στην Πινακοθήκη Tretiakov της Μόσχας. Ο Κωστάκης στη γνωστή συνέντευξη του στον John Bowlt λέει πως διέθεσε στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ το 80% της Συλλογής του και ότι πήρε μαζί του στη Δύση το υπόλοιπο 20%. Είναι γνωστό ότι η εν λόγω Πινακοθήκη της Μόσχας, όπως το βεβαιώνει και η Natalia Adaskina, παρέλαβε από τον Έλληνα συλλέκτη "144 πίνακες και 656 σχέδια", δηλαδή συνολικά 800 έργα.

Είναι γνωστό επίσης, ότι η προσφερόμενη προς πώληση Συλλογή περιελάμβανε 1275 έργα τέχνης της ρωσικής πρωτοπορίας (λάδια, σχέδια και κατασκευές), δηλαδή 475 έργα επί πλέον πέρα από τις πιθανές παραχωρήσεις έργων της Συλλογής του σε διάφορα μουσεία. Το γεγονός αυτό η Adaskina το ερμηνεύει, χωρίς να έχει τη διάθεση να διαψεύσει τον Κωστάκη, ως εξής: "Ενδεχομένως, όταν ο Κωστάκης έκανε τη δήλωση του, να έπαιξαν ρόλο άγνωστοι σε μας ψυχολογικοί λόγοι και , το πλέον πιθανό, να είχε υπόψη του εκτός των έργων της αβανγκάρντ και τη συλλογή εικόνων τις οποίες επίσης μεταβίβασε εκείνη την εποχή στο Μουσείο της Μόσχας".

Για την ποιότητα της Συλλογής δεν εκφράζεται καμιά επιφύλαξη από κανέναν. Η Adaskina υπογραμμίζει συχνά τα μεγάλα ονόματα και τα σπουδαία έργα που εκπροσωπούνται στη Συλλογή, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι "τα έργα της Συλλογής αυτής παρέχουν τη δυνατότητα να αναπλάσει κανείς την πορεία της ζωγραφικής στη ρωσική τέχνη των πρώτων δεκαετιών του αιώνα μας, να συγκρίνει τα έργα της ίδιας εποχής διαφορετικών ζωγράφων και διαφορετικών ρευμάτων του κινήματος της αβανγκάρντ που βοηθούν να κατανοήσουμε τη λογική της εξέλιξης, των επιδράσεων και των μιμήσεων". Και συνεχίζει με την παρατήρηση ότι η Συλλογή Κωστάκη είναι υποδειγματική για τα εξής βασικά στοιχεία της: για τη γνησιότητα, την καλλιτεχνική αξία των έργων της και για τη πληρότητα της.

Δεν ήταν δυνατό να είναι διαφορετική η εκτίμηση του John Bowlt, ενός από τους βασικότερους μελετητές της ρωσικής πρωτοπορίας, ο οποίος σημειώνει -μέσα από μια πληθώρα εξαιρετικά διεισδυτικών παρατηρήσεων ότι- "το τμήμα αυτό της Συλλογής Κωστάκη είναι μοναδικό από άποψη ποιότητας και ποικιλίας. Και αναρωτιέται "και αν ακόμα διέθετε κανείς απεριόριστα υλικά μέσα ή κατέβαλε άοκνες προσπάθειες για να το πετύχει δεν θα μπορούσε να ανασυνθέσει μια τέτοια συλλογή. Και συνεχίζει ο John Bowlt τις παρατηρήσεις του για ένα φλέγον θέμα που ταλανίζει σήμερα το διεθνές εμπόριο τέχνης: "Με δεδομένη τη λυπηρά κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην αγορά της ρωσικής πρωτοπορίας, που πλήττεται από τον μεγάλο αριθμό απομιμήσεων και έργων αμφίβολης προέλευσης, αυτό το ιστορικής σημασίας τμήμα της Συλλογής και η προέλευση του είναι ζωτικής σημασίας".

Η Margit Rowell επίσης, από τους πρώτους ιστορικούς της τέχνης που κατέγραψαν με επιστημονικό τρόπο τη Συλλογή Κωστάκη, αναφέρεται εκτενώς στο θέμα των απομιμήσεων έργων της ρωσικής πρωτοπορίας, τονίζοντας το αδιέξοδο στο οποίο βρέθηκαν υποψήφιοι αγοραστές, γιατί "ήταν δύσκολη, αν όχι αδύνατη η αναγνώριση του πλαστού από το γνήσιο, αφού δεν υπήρχε αρκετό διαθέσιμο υλικό για το οποίο θα υπήρχε η βεβαιότητα του αυθεντικού", μέχρι που άλλαξε αυτή η κατάσταση με την εμφάνιση στο προσκήνιο της Συλλογής Κωστάκη, "η οποία μετέβαλε οριστικά τον τρόπο με τον οποίο έκτοτε όλοι οι μελετητές σκέπτονται και γράφουν σχετικά με την εξέλιξη της μοντέρνα τέχνης στον εικοστό αιώνα". Η Rowell επιβεβαιώνει αυτό που όλοι τονίζουν σε κάθε περίπτωση, ότι δηλαδή οι "πηγές του Γεωργίου Κωστάκη ήταν σχεδόν πάντα από πρώτο χέρι: τα έργα αγοράσθηκαν απ'ευθείας από τους καλλιτέχνες, τις οικογένειες τους και τους φίλους τους" και βέβαια σε μια εποχή που αυτός αγόραζε ό,τι όλοι οι άλλοι απέρριπταν.

Τέλος, στην εμπεριστατωμένη ανάλυση της η Evelyn Weiss για τον ίδιο τον συλλέκτη, τον οποίο γνώριζε ήδη από το 1975, όταν τον επισκέφθηκε στη Μόσχα, καθώς και για τη συλλογή του, τονίζει ότι "η Συλλογή Κωστάκη είναι μοναδική, μια και η δημιουργία της δεν είναι τυχαία αλλά αποτέλεσμα προσπάθειας ενός προσώπου με καλλιτεχνική γνώση και νόηση", τονίζοντας και κείνη με τη σειρά της ότι "η μοναδικότητα της συλλογής απορρέει και από το γεγονός ότι ειδικά σήμερα όπου όλο και περισσότερα πλαστά έργα εισβάλλουν στο χώρο της Ρωσικής Πρωτοπορίας και επομένως στα Μουσεία, η Συλλογή Κωστάκη αποκτά πιλοτικό χαρακτήρα, μια και αυτή μόνο προσφέρει εγγύηση γνησιότητας των έργων, ασκώντας ένα είδος ρυθμιστικού ελέγχου ως παγκόσμιο σημείο αναφοράς για τη Ρωσική Πρωτοπορία. "Με τη Συλλογή αυτή -συνεχίζει η Evelyn Weiss- ο μελλοντικός ιδιοκτήτης λαμβάνει την πρόκληση και την κληρονομιά ενός μεγάλου συλλέκτη".

Η Συλλογή Κωστάκη αγοράστηκε τελικά από το Ελληνικό Κράτος και στις 31 Μαρτίου 2000 υπογράφηκε η σχετική σύμβαση αγοράς ανάμεσα στους πωλητές και στη διοίκηση του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης που έχει έδρα του την πόλη της Θεσσαλονίκης και το ιστορικό μνημείο της Μονής Λαζαριστών.



Πηγή: Τα στοιχεία αντλήθηκαν εξ ολοκλήρου από τον ιστότοπο του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης.


Enhanced by Zemanta

Παρασκευή, 5 Ιουλίου 2013

Ταξιδεύοντας στους Μύθους και στην Τέχνη: 1973, 2013

40 χρόνια μετά, τα παιδιά  του Νηπιαγωγείου και του ΙΒ1 της Σχολής Μωραΐτη εμπνέονται  από τις συλλογές του ΜΚΗΛ  και δημιουργούν

1973

Ο Αντώνης Μωραΐτης και ο Ηλίας Λαλαούνης συνεργάστηκαν το 1973 αποδεικνύοντας την πρωτοποριακή δράση που επέδειξε ο καθένας στον χώρο του. Γνώριζαν όμως το έναυσμα που έδωσαν στις επόμενες γενιές για εκπαιδευτική πρωτοπορία και μουσειακή αγωγή? Μπορούσαν να αντιληφθούν ότι ένα κατεξοχήν παραδοσιακό αντικείμενο σαν το κόσμημα που σήμερα φέρει κοσμική σημασία μπορεί να αναγνωριστεί ως έργο έμπνευσης και αντικείμενο διδασκαλίας για την εκπαίδευση του 2013? Η συνεργασία των δύο το 1973 απέδειξε την αγάπη του Αντώνη Μωραΐτη για την τέχνη αλλά κυρίως το παιδαγωγικό του όραμα που αποτυπώθηκε στον προοδευτικό χαρακτήρα του σχολείου του και την ευαισθησία του Ηλία Λαλαούνη για την αγνή δημιουργική διάθεση των παιδιών η οποία συνέβαλε στην δημιουργία πρωτότυπων καλλιτεχνικών δημιουργημάτων.

Το 1973 ο Αντώνης Μωραΐτης ζητάει από τους μαθητές και τις μαθήτριες όλων των βαθμίδων της Σχολής Μωραΐτη να σχεδιάσουν ένα κόσμημα που θα ήθελαν να χαρίσουν στη μητέρα τους! Η επιλογή των σχεδίων έγινε από τον ίδιο, τους ζωγράφους Σπύρο Βασιλείου και Γιάννη Σπυρόπουλο, την κυρία Χρυσάνθη Καρτάλη-Μωραΐτη και την καθηγήτρια Λίντα Αντωνιάδου-Βακιρτζή. Από το σύνολο των έργων 63 σχέδια έφτασαν στην τελική επιλογή, ώστε να γίνουν η πρώτη ύλη από την οποία ο Ηλίας Λαλαούνης εμπνεύστηκε για δημιουργίες που υλοποιήθηκαν για πρώτη φορά παγκοσμίως σε ασήμι, χρωματιστό plexyglass, και ορυκτές πέτρες όπως μίκα, σοδαλίτης, ορεία κρύσταλλο.

Η πρωτοτυπία της κατασκευής τους έγκειται στη ν εφαρμογή αρχαίων και σύγχρονων τεχνικών αργυροχρυσοχοΐας, στον συνδυασμό της χρήσης των υλικών τους αλλά και στην καλλιτεχνική ιδιότητά τους ως πολυδιάστατων και κινητικών αντικειμένων που σε μερικές περιπτώσεις είναι δυνατόν να φορεθούν ως κόσμημα. Μερικά από αυτά τα έργα βρίσκονται πλέον στις μόνιμες συλλογές του ΜΚΗΛ και αποτελούν αφετηρία για τα εκπαιδευτικά προγράμματα δίνοντας έτσι το έναυσμα για δημιουργία στους νέους. Η συλλογή «Ασημένια Παιχνιδίσματα» βασίστηκε σε σχέδια που δείχνουν την ευαισθησία, τη φαντασία και τα ενδιαφέροντα των παιδιών. Τα περίτεχνα ασημένια κοσμήματα παρουσιάζουν μοτίβα λουλουδιών, φύλλων, ψαριών, αφηρημένα σχέδια, αθλήματα, το διάστημα, την πόλη όπου ζουν. Τα παιδιά δεν μένουν  ανεπηρέαστα από την μελέτη της Οδύσσειας και από καθημερινές επιρροές όπως τα θαύματα του 20ου αιώνα ή την επαγγελματική απασχόληση των γονιών τους. Τα σχέδια περιλαμβάνουν πανανθρώπινα σύμβολα όπως ο σταυρός, η καρδιά και το αστέρι σε συνδυασμό με τα βασικά γεωμετρικά σχήματα όπως το τρίγωνο, ο κύκλος και ο ρόμβος σε ποικίλες παραλλαγές. Ο χρυσοχόος με το ασήμι, το σμάλτο, τις χρωματικές παραλλαγές του plexyglass και των ορυκτών αποκρυπτογράφησε τα σχέδια της παιδικής φαντασίας χωρίς να προδώσει το πνεύμα τους.

Τα έργα του 1973 αποτελούν  τους προγόνους της σύγχρονης  μουσειολογικής διαδικασίας στο  ΜΚΗΛ. Ταυτόχρονα παρουσιάζουν την  άσκηση παραδοσιακών και νέων καλλιτεχνικών εκφράσεων στα προγράμματα της Σχολής Μωραΐτη. Η άρρηκτη σχέση της τέχνης με την εκπαίδευση συνιστά μια από τις πολλές δράσεις της εκπαιδευτικής διαδικασίας σε όλες τις βαθμίδες του σχολείου. Οι φετινές δημιουργίες δεν είναι μόνο η απτή απόδειξη της δημιουργικής και εικαστικής παραγωγής των παιδιών αλλά και το ερέθισμα για νέες μελλοντικές δράσεις μεταξύ σχολείων και πολιτιστικών οργανισμών.

2013

Σήμερα και με αφετηρία τα εκπαιδευτικά προγράμματα του  ΜΚΗΛ τα παιδιά επανέρχονται σε μία  νέα σχέση με την τέχνη της  αργυροχρυσοχοΐας. Με κινητήριο δύναμη την Διευθύντρια του Νηπιαγωγείου κυρία Ελένη Γερουλάνου και αγωγούς  τους δασκάλους και καθηγητές  του σχολείου και το πρόγραμμα του μουσείου, η εικαστική διδασκαλία αλλά και η εκπαιδευτική πρωτοπορία αντιστρέφουν τον ρόλο  Έμπνευσης και Δημιουργίας. Σήμερα οι δημιουργίες του Ηλία Λαλαούνη όπως αυτές παρουσιάζονται στο Μουσείο γίνονται η πηγή έμπνευσης για τα έργα που τα παιδιά κατασκευάζουν στο σχολείο τους!

Για τους μαθητές του Νηπιαγωγείου οι διηγήσεις για το βασιλιά Μίνωα, την αρχαία Τροία και τους μύθους του Αισώπου ξεκινούν στο σχολείο ενώ μέσα από τα εκθέματα του Μουσείου πυροδοτείται η φαντασία τους με απτά παραδείγματα σύγχρονων έργων. Τα παιδιά μαθαίνουν για τους Έλληνες και ξένους αρχαιολόγους που αναζητούν θησαυρούς και φέρνουν στο φως πανάρχαιους πολιτισμούς. Ο πολιτισμός της αρχαίας Ελλάδας αποτελεί πηγή έμπνευσης για τους μαθητές και όχι απλά ένα ιστορικό φαινόμενο. Πηγή έμπνευσης για τους μαθητές του ΙΒ1 αποτελούν και οι συλλογές που είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τις τεχνολογικές ανακαλύψεις της δεκαετίας του 70’. Η πρόοδος της αστρονομίας με την πρώτη προσσελήνωση, οι δυνατότητες έρευνας με το ηλεκτρονικό τηλεσκόπιο και μικροσκόπιο σηματοδοτούν μια νέα εποχή που επηρέασε επιστήμονες αλλά και καλλιτέχνες.

Έτσι τα παιδιά μελέτησαν την ιστορία και πώς ένας σύγχρονος καλλιτέχνης εμπνέεται από τις εξελίξεις και τις νέες ανακαλύψεις των νέων επιστημών της αστρονομίας και της βιολογίας μετουσιώνοντας τες σε έργα τέχνης. Μελέτησαν επίσης τις δυνατότητες νέων καλλιτεχνικών εξορμήσεων. Οι εκπαιδευτικοί Σάρρα Γερουλάνου, Τάσος Κλάρος, Μαρία Κόντη, Μαρίνα Κουρούμαλη, Κατερίνα Μπάκα και Θεοδώρα Παπάζογλου καθοδήγησαν τα παιδιά στις ατομικές τους και τις ομαδικές δημιουργίες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πως οι καθηγητές ένωσαν παιδιά διαφορετικών βαθμίδων για να συνεργαστούν. Πέρα από τις ατομικές τους εργασίες τα μεγαλύτερα παιδιά του ΙΒ1 έγιναν όχι μόνο καλλιτέχνες αλλά και συνάμα μέντορες και συνεργάτες για τα παιδιά του νηπιαγωγείου. Τα ομαδικά έργα αποφέρουν νέες ιστορίες πλασμένες με φαντασία, πλούσια χρώματα σε τρισδιάστατες φόρμες.

Όλα τα παιδιά συμμετείχαν σε ένα πρωτοποριακό Πρόγραμμα. Πήραν νέα ερεθίσματα με ευχάριστο και δημιουργικό τρόπο χωρίς άγχος. Τα παιδιά του Νηπιαγωγείου εργάστηκαν σε ένα χαρούμενο ομαδικό πνεύμα ενώ οι μαθητές του ΙΒ1 πήραν νέα ερεθίσματα για περαιτέρω έρευνα καθώς και κίνητρα για τις μελλοντικές σπουδές τους. Σε μια εποχή που ο πολιτισμός πλήττεται από τις δύσκολες συγκυρίες μπορούμε να αισιοδοξούμε με τη συνεργασία οργανισμών που διαμορφώνουν νέες συνθήκες για την εκπαίδευση, την τέχνη και τον πολιτισμό. Ελπίζουμε ότι η έκθεση θα βρει θερμή ανταπόκριση από μαθητές και γονείς αλλά και από τους εκπαιδευτικούς άλλων σχολείων ώστε να συμβάλει δημιουργικά στη διαδικασία εκσυγχρονισμού της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Η έκθεση «Ταξιδεύοντας στους Μύθους και στην Τέχνη» θα συνεχιστεί μέχρι και τον Οκτώβρη.
Αν δεν έχετε επισκεφτεί την έκθεση σας αξίζει να δείτε το εκπληκτικό δυναμικό της νέας γενεάς όχι μόνο στην τέχνη αλλά για τη δημιουργική διάθεση, το σεβασμό και την αγάπη για τον πολιτισμό μας.

Δείτε και την ταινίας «Ταξιδεύοντας στους Μύθους και στην Τέχνη»  https://vimeo.com/66859485

Πέμπτη, 4 Ιουλίου 2013

Ο πιο ακριβός ισπανικός πίνακας είναι φτιαγμένος από Ελληνα ζωγράφο

Από το βράδυ της Τετάρτης ο τίτλος της πιο ακριβής ισπανικής ελαιογραφίας άλλαξε κάτοχο. Δεν ανήκει πια στον Βελάσκεθ, αλλά σε έναν μεγάλο Ελληνα ζωγράφο.

Σε δημοπρασία που έγινε στο Λονδίνο ο πίνακας του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου «Ο Αγιος Δομήνικος προσευχόμενος» πωλήθηκε έναντι 10,7 εκατ. ευρώ.

Το προηγούμενο ρεκόρ, όπως είπαμε το κατείχε ο Βελάσκεθ από το 2007 όταν έργο του είχε πιάσει 12 εκατ. ευρώ, ποσό που με τα σημερινά δεδομένα προσαρμόζεται στα 9,6 εκατ. ευρώ. «Αυτό δεν σημαίνει πως τα έργα του Ελ Γκρέκο έχουν μεγαλύτερη αξία από του Βελάσκεθ», λένε οι ειδικοί, αλλά «όλα εξαρτώνται από το πλαίσιο δημοπρασίας».

Ο πίνακας φιλοτεχνήθηκε από τον Δομίνικο Θεοτοκόπουλο περί το 1600 θεωρείται ως «ένα από τα καλύτερα πορτρέτα αγίων που συνδυάζει φαντασία και τεχνική» και αποτελεί πλέον τον ακριβότερο πίνακα της περιόδου 15ου- 18ου αιώνα. Το έργο ανήκε σε ιδιωτική συλλογή και τα χρήματα από την πώλησή του θα διατεθούν για τους σκοπούς της γερμανικής επιτροπής της UNICEF.

Enhanced by Zemanta

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...